عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

128

كشف الحقايق ( فارسى )

و فعل گوسفند آنست كه اگر يكى روى بموضعى نهد اگر هزار ديگر باشد در عقب آن يكى روان شوند اگرچه جمله هلاك خواهند شد . و احتياط مريد اولست ( كذا فى الاصل - شايد - اول آنست ) كه علامات شيخ را بشناسد كه ايشان در ظاهر و باطن علامات بسيار دارند و به اين علامات اهل ظاهر و اهل باطن ايشان را نشناسند اگرچه در ظاهر علامات بسيار دارند اما علامات خاص ايشان در ظاهر چهار است : اول آنست كه متقى و پرهيزگار باشند و فرائض و سنن و آداب را به‌غايت نگاه دارند و در قوت و لباس و مسكن احتياط هرچه تمام‌تر بجاى آورند و از مال شبهت و مال وقف و زكات از مال پادشاهان و از مال اصحاب مناصب و ظالمان دور باشند تا امكان باشد به نزديك خود راه ندهند كه حلال بدست آوردن و در قوت و لباس و مسكن احتياط كردن خاصيت نيك بسيار دارد كه آن را جز كاملان ندانند و حرام بدست آوردن و در قوت و لباس و مسكن احتياط ناكردن خاصيات بد بسيار دارد كه آن را جز كاملان ندانند . دوم آنست كه از مال و جاه گريزان باشند و چنان كه از مال و جاه گريزان باشند به باطن هم مال و جاهرا دوست ندارند كه دوستى مال و جاه سر همه معصيتهاست و علامت آنكه ترك مال كرده آنست كه مالش نباشد و اگر دهندش قبول نكند و با هيچ‌كس تكبر نكند و با همه كس متواضع باشد و در رفتن و نشستن خود را با اهل مناصب و اصحاب دنيا مانند نكند . در ميان قوم همچون يكى از قوم باشد . سيم آنست كه هرگز تزكيه نفس خود نكند و مدح خود نگويد يعنى از طاعت و تقواى خود نگويد و ايثار و بذل خود را حكايت نكند و اظهار معرفت و علم خود نكند همه تقصير و نقصان خود و از كمال و حال ديگران حكايت كند و پيوسته از بىانصافى خود گويد و از انصاف ديگران ياد كند . چهارم آنست كه سخن بسيار نگويد و چيزى كه از او سؤال نكنند نگويد و جواب بطريق اختصار گويد و اگر بيقين آن چيز را نداند گويد نمىدانم